تحقیق و تفحص بانک پاسارگاد، الزامی برای جلوگیری از تراژدی آینده

با ادامه روند کارآفرینی بانک های خصوصی، بانک پاسارگاد به جای ایفای نقش واسطه، منابع عظیم بانکی را به شرکت های تابعه منتقل کرده است. پرداخت 650 فقره تسهیلات حمت به خودی ها و کتمان در انتشار آمار، نگرانی از تکرار تجربه تلخ «بانک آینده» را افزایش داده و بر لزوم مداخله فوری نهادهای نظارتی و تحقیق و تفحص مجلس تاکید کرده است.

«اخبار بورسا»:

اگرچه بانکداری بانکی اغلب از سوی عالی ترین مقامات کشور ممنوع شده است، اما برخی از بانک ها نه تنها به آن توجه نکرده اند، بلکه امروزه نیز به این امر ادامه می دهند. بانکداری شرکتی ما رسیده ایم

در چنین شرایطی، بانک ها به جای ایفای نقش واسطه بین سپرده گذاران و تولیدکنندگان، تبدیل به قلک های مرتبط با شرکت های خود شده اند. پیامد این وضعیت سوق دادن منابع عمومی به حلقه های خاص و توزیع نامتوازن نقدینگی در اقتصاد کشور است. زمانی که نرخ سود بانکی بسیار کمتر از نرخ تورم واقعی باشد، هر وام بزرگ عملاً به رانت تضمین شده برای گیرنده تسهیلات تبدیل می شود. زیرا در سایه نرخ سود منفی، وام گیرنده می تواند تنها در یک سال تا تورم 45 درصدی از همین تسهیلات بهره مند شود در حالی که سهم بانک تنها 23 درصد است.

نگاهی به مسیر تاریخی اقتصاد ایران نشان می‌دهد که سودآوری بخش‌های غیرمولد همواره بیش از بخش‌های مولد بوده و همین عامل، تمرکز بانک‌های خصوصی بزرگ را بر فعالیت‌های غیرمولد سوق داده است. روندی که باید از منظر سیاستمداران و دادستان ها به دلیل اثرات سرریز منفی شدید بر کل اقتصاد مورد توجه قرار گیرد.

زیرا منابع بانک‌های خصوصی از سپرده‌های مردم و وجوه بانک مرکزی تامین می‌شود، در حالی که پیامدهای عملکرد آنها – از جمله ایجاد نقدینگی و فشارهای تورمی – بر کل جامعه تأثیرگذار است. بنابراین، نظارت مؤثر بر عملکرد بانک‌های خصوصی توسط دستگاه‌های حاکمیتی برای حفظ ثبات مالی کشور و جلوگیری از تکرار تجربه تلخ، یک نیاز مبرم است. بانک آینده است

بررسی عملکرد بانک پاسارگاد به عنوان بزرگترین بانک خصوصی کشور

بانک پاسارگاد اگرچه برخلاف تکلیف مندرج در بند (1-1) بند (ط) تبصره (16) قانون بودجه سال 1402 کشور، آمار عملکرد شش ماهه اول سال 1404 خود را منتشر نکرده بود، اما در نهایت تحت فشار افکار عمومی، آمارهای مربوط به آن تاریخ را منتشر کرد که حاکی از کتمان های نگران کننده بود. این پوشش‌ها در سال‌های اخیر بارها از سوی رسانه‌ها، نمایندگان مجلس و حتی گزارش‌های رسمی مورد اشاره و انتقاد قرار گرفته است، اما تاکنون رگولاتوری اصلی یعنی بانک مرکزی برخوردی پیشگیرانه و بازدارنده با این بانک نداشته است.

رسیدگی به موقع به این تخلفات به دو دلیل حائز اهمیت است زیرا طبق آخرین آمار منتشر شده از سوی این بانک، بانک پاسارگاد به آن مرتبط است. شهریور 1404 بیش از 1000 تسهیلات و بدهی جاری بزرگ پرداخت کرده بود که بیشترین سهم را در بین بانک‌های خصوصی و حتی بیشتر از بسیاری از بانک‌های دولتی داشت. به همین دلیل ادامه این روند ممکن است زمینه ساز پیدایش پدیده ای باشد که از این نظر از نظر بانکی مشابه «بانک آینده» است.

بدیهی است که هزینه پیشگیری امروز بسیار کمتر از هزینه درمان فردا است. و اگر نهادهای نظارتی، قضایی و سیاسی در این مقطع وارد عمل نشوند، پیامدهای مالی و تورمی این رفتارها ممکن است دوباره نظام بانکی کشور را وارد بحرانی مشابه کند.

برخی از تخلفات بانک پاسارگاد که تاکنون با پاسخ مشخصی از سوی رگولاتوری مواجه نشده است؛

بانک پاسارگاد

بر اساس آمار رسمی این بانک، بانک پاسارگاد یکی از بانک های پیشرو در اقتصاد ایران است. خرداد این بانک در سال 1404 بیش از 30 شرکت داشت. لازم به ذکر است که این شرکت ها تنها شرکت هایی هستند که بانک بیش از 20 درصد سهام آن را در اختیار دارد و شرکت هایی با کمتر از 20 درصد سهام بانک در این جدول قرار ندارند که باید به این رقم اضافه شود.

همانطور که از اطلاعات ارائه شده در جدول بالا مشخص است، حاکمیت شرکتی بانک پاسارگاد عموماً به صورت داوطلبانه و به صورت موسس یا خریدار است و نه از طریق مالکیت اجباری به دلیل مصادره دارایی.

اجاره 140 واحد همتی به خودی ها

پرداخت حدود 650 همتی بانک پاسارگاد به خودی ها در شرایطی که کشور با تورم 45 درصدی روبه رو است رانت 22 درصدی را به همراه داشته است که تفاوت نرخ سود تسهیلات این بانک با نرخ تورم برای شرکت های تابعه این بانک است. عددی که مربوط به بیش از 140 ماموریت در سال است!

این ارقام نه تنها نشان دهنده تمرکز شدید منابع در داخل گروه است، بلکه نشان می دهد این بانک از بانکداری بانکی فراتر رفته و به بانکداری شرکتی رسیده است.

محرمانه بودن هنگام انتشار اطلاعات

بانک پاسارگاد در 6 ماهه اول سال 1404 بر خلاف تعهد مندرج در تبصره 16 قانون بودجه 1402 جزء 1-1 بند 1-1 قانون بودجه 1402 اطلاعاتی در مورد تسهیلات و تعهدات عمده جاری خود اعلام نکرده بود تا اینکه در روز هفتم تحت فشار رسانه ها قرار گرفت. آبان ماه آمار این بانک را در سایت بانک مرکزی منتشر کرد. همانند گذشته، نگاهی به این آمارها نشان می دهد که عدم شفافیت عجیبی وجود دارد. به طوری که شهریور این بانک در ماه 1404 تنها به مبلغ 294 فقره تسهیلات میدکو پرداخت کرده است.

این بانک در عین حال مجموع تسهیلات و تعهدات پرداختی به اشخاص مرتبط را تقریباً 16 حمت اعلام کرد. با این حال، فرصت ها برای خودی ها فقط به Midco ختم نمی شود. به گفته رسانه ها، این تعداد تاکنون به بیش از 649 شرکت رسیده است. دلیل تفاوت بیش از 630 همتی عملکرد پرداختی به خودی ها با آمار منتشر شده از سوی این بانک چیست؟ آیا امضای رنتی طلایی پشت پرده است یا شاهد اختفای 630 همتی هستیم؟

لزوم کاوش و بررسی بانک پاسارگاد و جلوگیری از تکرار «آینده»های دیگر.

ادامه سکوت بانک پاسارگاد در قبال انتقادات نسبت به شفافیت آمارهای منتشر شده توسط این بانک در بخش بانکی از یک سو و فقدان سازوکار نظارتی کارآمد، به موقع و مؤثر برای برخورد سریع و بازدارنده با تخلفات سیستمی از سوی دیگر حکایت از ضعف جدی انضباط مالی در بخشی از نظام بانکی کشور دارد. ضعفی که در صورت تداوم می تواند عواقب جدی و پرهزینه ای برای آینده اقتصاد داشته باشد.

در شرایطی که قوانین لازم برای شفافیت مالی وجود دارد، لازم است شورای اسلامی شهر در خصوص بانک پاسارگاد تحقیق و تفحص همه جانبه ای انجام دهد تا ضمن جلوگیری از تمرکز بیش از حد نهادها در شرکت های تابعه با اصلاح رویه های حاکمیت شرکتی، زمینه شفاف سازی عملکرد این بانک را فراهم کند.

تمرکززدایی منابع بانکی، بازگشت موسسات به مسیر تولید و جلوگیری از تبدیل بانک های خصوصی به هلدینگ اقتصادی گامی موثر در جهت عدالت در نظام اعتباری کشور خواهد بود. اکنون باید به تجربیات بانک آینده به عنوان یک هشدار جدی برای نظام بانکی کشور نگاه کرد. زیرا اگر امروز جلوی گسترش چنین الگوهایی گرفته نشود، فردا می‌توانیم شاهد ظهور «آینده‌های جدید» در دیگر لایه‌های نظام بانکی باشیم.

افق میهنرسانه های متخصص بازار سرمایه برای شفاف سازی و شفاف سازی مسیر سرمایه گذاری سهامداران حاضرند پاسخ افراد و نهادهای ذکر شده در مقاله را درج کنند.