کشف ارتباط شگفتانگیز بین ترتیب تولد با احتمال ابتلا به بیماریها
زومیت: نتایج تحلیلی بزرگ نشان می دهد که ترتیب تولد می تواند با تفاوت در سیستم ایمنی، رفتار و حتی خطر ابتلا به برخی بیماری ها مرتبط باشد.
ترتیب تولد در خانواده ممکن است بیش از آنچه تصور می شد بر سلامت افراد تأثیر بگذارد. یک مطالعه در مقیاس بزرگ که داده های بیش از ۱۰ میلیون خواهر و برادر را مورد بررسی قرار داد، نشان می دهد که فرزند اول یا دوم بودن می تواند احتمال ابتلا به بیش از ۱۵۰ بیماری و اختلال مختلف را تغییر دهد.
موضوع “ترتیب تولد” بیش از یک قرن است که توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است و مطالعات بسیاری سعی کرده اند آن را با ویژگی هایی مانند شخصیت یا بهره هوشی (IQ) مرتبط کنند. با این حال، بسیاری از مطالعات قدیمی تر به دلیل افق میهن داده های افق میهنی یا عدم توجه به عوامل مخدوش کننده مورد انتقاد قرار گرفته اند.
در مطالعه ای در سال ۲۰۱۵ به رهبری جولیا رورر در دانشگاه لایپزیگ آلمان، داده های حدود ۲۰۰۰۰ کودک با در نظر گرفتن محدودیت های ذکر شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که ترتیب تولد تقریباً هیچ تأثیری بر شخصیت ندارد و تنها رابطه کمی با ضریب هوشی دارد. به طوری که میانگین ضریب هوشی بین اولین و آخرین فرزند خانواده حدود ۱ تا ۲.۵ واحد متفاوت است.
پژوهش جدید رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته و به جای شخصیت، بر احتمال ابتلا به بیماری ها تمرکز کرده است. بنجامین کرامر از دانشگاه شیکاگو و همکارانش ابتدا ۱.۶ میلیون جفت خواهر و برادر را بررسی کردند. آنها برای کاهش تأثیر عوامل دیگر، فرزند اول یک خانواده را با فرزند دوم خانواده دیگری مقایسه کردند، به گونه ای که جنسیت، سال تولد، سن والدین و فاصله سنی بین فرزندان در دو گروه مشابه است. سپس داده های ۵.۱ میلیون خانواده دارای فرزند خونی نیز مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
به گزارش نیوساینتیست، در مجموع ۴۱۸ بیماری مورد بررسی قرار گرفت که ۱۵۰ مورد آن مربوط به ترتیب تولد بود. از این میان، ۷۹ مورد در فرزند اول و ۷۱ مورد در فرزند دوم بیشتر بود.
در میان فرزندان اول بیشترین ارتباط با اختلالات عصبی رشدی مانند اوتیسم و سندرم تورت و همچنین برخی موارد روان پریشی در دوران کودکی مشاهده شد. این گروه همچنین بیشتر مستعد ابتلا به آکنه، آلرژی، تب یونجه و اختلالات اضطرابی بودند. در مقابل، فرزندان دوم بیشتر مستعد سوء مصرف مواد، زونا، بیماری های مجاری صفراوی (مانند سنگ کیسه صفرا)، گاستریت (التهاب معده) و میگرن بودند.
رورر در مورد نتایج می گوید که مطالعه از نظر روش شناختی بسیار دقیق است، اما تأکید می کند که ارتباط ها به طور کلی ضعیف هستند و نباید قطعی تلقی شوند. به عنوان مثال، خطر ابتلا به افسردگی در فرزندان اول تنها حدود ۳.۶٪ افزایش نسبی را نشان می دهد. به گفته وی، هر فرد تنها یک ترتیب تولد را تجربه می کند و نمی توان فهمید که اگر در موقعیت متفاوتی در خانواده به دنیا می آمد، زندگی او چگونه بود.
محققان همچنین به چندین مکانیسم ممکن برای توضیح تفاوت ها اشاره کرده اند. بر این اساس، یکی از توضیحات ارائه شده این است که کودکان دیرتر در سال های اولیه زندگی به دلیل تماس بیشتر با میکروب ها از طریق خواهر و برادر بزرگتر، سیستم ایمنی مقاوم تری ایجاد می کنند. به همین دلیل، خطر ابتلا به آلرژی و تب یونجه در فرزندان اول افزایش می یابد. همچنین، هر چه فاصله سنی بین دو کودک بیشتر باشد، احتمال آلرژی در فرزند اول کمتر می شود.
الگوی مشابهی در مورد سوء مصرف مواد مشاهده شد. به طوری که با افزایش فاصله سنی افزایش خطر در فرزندان دوم کاهش می یابد. محققان این موضوع را به رفتارهای پرخطرتر در کودکان بعدی نسبت می دهند، اگرچه رورر معتقد است که شواهد این فرضیه چندان قوی نیست و شاید توضیح ساده تر این باشد که کودکان بعدی بیشتر در محیط های شغلی یا اجتماعی قرار می گیرند که مصرف مواد مخدر بیشتر است.
در مورد اوتیسم، محققان ترکیبی از عوامل بیولوژیکی و محیطی را پیشنهاد می کنند. برخی مطالعات نشان داده اند که سیستم ایمنی بدن مادر در بارداری اول واکنش قوی تری دارد و این موضوع می تواند بر رشد مغز جنین تاثیر بگذارد. از سوی دیگر، گاهی اوقات خانواده هایی که دارای فرزند مبتلا به اوتیسم هستند از داشتن فرزند دوم خودداری می کنند که می تواند منجر به نوعی سوگیری در داده ها شود.
رورر همچنین خاطرنشان می کند که نوع تشخیص برخی از اختلالات مانند ADHD و اوتیسم می تواند تا حدی تحت تأثیر نتایج تست های شناختی مانند IQ باشد. در چنین شرایطی، الگوی رفتاری مشابه در کودکی با بهره هوشی پایینتر ممکن است به عنوان ناتوانی ذهنی تشخیص داده شود، اما همان رفتار در کودکی با ضریب هوشی متوسط ممکن است به عنوان ADHD یا اوتیسم تشخیص داده شود. از آنجایی که کودکان اول به طور متوسط ضریب هوشی کمی بالاتری دارند، ممکن است یک نوع تشخیص در آنها دیده شود و تشخیص دیگری در کودکان بعدی حتی با علائم مشابه ثبت شود.
کودکان دیرتر به دلیل قرار گرفتن بیشتر در معرض میکروب ها از طریق خواهر و برادر بزرگتر، در سال های اولیه زندگی، سیستم ایمنی انعطاف پذیرتری ایجاد می کنند.
در همین حال، ری بلانچارد از دانشگاه تورنتو معتقد است که نتایج ممکن است با در نظر گرفتن جنسیت خواهر و برادر یا تک فرزند تغییر کند. به عنوان مثال، تحقیقات او نشان داده است که داشتن برادران بزرگتر می تواند احتمال همجنس گرایی را در پسران بعدی کمی افزایش دهد. یکی از توضیحات ارائه شده این است که بدن مادر در اولین بارداری آنتی بادی هایی علیه پروتئین های خاص مردانه تولید می کند که بر رشد جنین در بارداری های بعدی تأثیر می گذارد.
در مجموع، یافتهها که به صورت پیش از انتشار در پایگاه داده medRxiv منتشر شده است، نشان میدهد که ترتیب تولد میتواند با طیف وسیعی از شرایط سلامت مرتبط باشد، اما این ارتباطها پیچیده، چند عاملی و اغلب ضعیف هستند. بنابراین نباید آنها را سرنوشت قطعی افراد دانست، بلکه باید آنها را یکی از عوامل احتمالی در کنار سایر عوامل ژنتیکی و محیطی دانست.
