پژوهش جدید: شکل نوشتاری برخی کلمات، معنای آنها را بهتر در ذهن تداعی میکند
دیجیاتو: یک الگوی بصری شگفت انگیز در برخی کلمات وجود دارد که می تواند به طرز عجیبی مهارت های خواندن و پردازش ذهنی ما را بهبود بخشد. این پدیده مبتنی بر این ایده است که کلمات فقط قراردادهای آوایی نیستند، بلکه گاهی اوقات ظاهر بصری آنها معنای درونی آنها را منعکس می کند.
برای درک بهتر این موضوع کافی است به ساختار برخی واژه ها توجه شود. کلمه “تخت” در انگلیسی یک مثال واضح است. حروف عمودی در ابتدا و انتهای آن دقیقاً مانند ستون های یک تخت واقعی هستند و بدنه کلمه فضایی برای استراحت را تداعی می کند. کلمه “حلقه” نیز با وجود حروف گرد متوالی شکل دایره ای دارد. حتی در موارد پیچیده تر مانند کلمه کولاک، تکرار حروف نوک تیز و مورب مانند Z می تواند آشفتگی و هیاهوی طوفان برفی را در ذهن بیننده بازآفرینی کند.
البته این پدیده فقط در زبان انگلیسی نیست. مثلاً کلمه «موج» در فارسی هم همین است; حرف «و» و سپس منحنی حرف «ج» در ذهن، تلاطم و امواج دریا را تداعی می کند. شکل ظاهری کلمه «حلقه» یا «زنجیره» نیز در معنای آنها مشابه است.
در روان شناسی زبان، این شباهت فیزیکی بین شکل و معنا را «شخصیت» می نامند. اگرچه این مفهوم قبلاً بیشتر در حوزه صداها (مانند کلمه میو که صدای گربه را تقلید می کند) مورد مطالعه قرار گرفته بود، تحقیقات جدید دیوید سیدو از دانشگاه کارلتون بر جنبه بصری حروف تمرکز دارد. یافته های او نشان می دهد که مغز انسان کلماتی را که ظاهر آنها با معنای آنها مطابقت دارد، با سرعت و دقت بیشتری پردازش می کند.
ریشه این موضوع به تاریخ الفبا برمی گردد. حروف انگلیسی که از خط لاتین و الفبای رومی مشتق شده اند، در اصل نمادهای بصری بودند که ریشه در هیروگلیف مصری داشتند. مورخان معتقدند که این نمادها توسط سامی های شمالی در حدود 1800 سال قبل از میلاد به خط پیش سینائی تبدیل شده است. در آن زمان از اصل آکروفونی استفاده می شد; یعنی از تصویر یک شی برای نشان دادن اولین صدای نام آن شی استفاده می شد. به عنوان مثال، حرف M امروزی نماد تکامل یافته آب است، زیرا در زبان های آن زمان کلمه آب (مایم) با این صدا شروع می شد.
اگرچه امروزه حروف تغییرات زیادی کرده اند، اما ارتباط بین شکل و معنا هنوز در ضمیر ناخودآگاه ما زنده است. در یک آزمایش گسترده، بیش از 3000 کلمه توسط شرکت کنندگان به دلیل شباهت ظاهری به معنا رتبه بندی شدند. کلماتی مانند حباب، نگاه، تکان دادن، حلقه، توله سگ و تخت بالاترین امتیاز را گرفتند. برای مثال کلمه (توله سگ) به دلیل شکل حروفش یادآور حیوانی است که پا و دم دارد یا وجود دو حرف G در وسط کلمه تکان دادن حس حرکت مارپیچی و تاب خوردن را منتقل می کند.
تجزیه و تحلیل آماری این رتبه بندی ها الگوهای جالبی را نشان داد. کلماتی که به اجسام گرد اشاره میکنند معمولاً حاوی حروف منحنی مانند O، G و C هستند. در مقابل، کلمات مربوط به اجسام تیز یا خشن دارای حروفی با زوایای تیز مانند W، Z و X بودند. همچنین معمولاً کلمات کوتاه برای توصیف مفاهیم و اجسام کوچک مناسبتر بودند.
آزمایشها نشان دادهاند که وقتی فردی در معرض کلماتی قرار میگیرد که نمادین هستند (یعنی ظاهرشان شبیه به معنی است)، آنها را سریعتر از کلمات خنثی یا کلمات ساختگی تشخیص داده و درک میکند. این مزیت پردازشی حتی پس از در نظر گرفتن متغیرهایی مانند طول کلمه یا فراوانی آن در زبان روزمره حفظ شد.
نکته جالب دیگر این است که بچه ها در سنین پایین تر این مدل کلمات را راحتتر یاد می گیرند. این تحقیق ثابت می کند که زبان فراتر از صدا و معناست و ظاهر حروف به عنوان یک نشانه لطیف نقش مهمی در ارتباطات انسان ایفا می کند.
