ما بر روی بورس ریسک کردیم، اما سود را بازار‌های دیگر دادند!

از سال 2019 تا به امروز، سهامداران با دل و جان سرمایه گذاری کرده اند، اما سود کلان را معامله گران در بازارهای دیگر برده اند!

«اخبار بورسا»:

از سال 2019 تا به امروز ما ایرانی ها با هزار آرزو و رویا سهام خرد و کلان شرکت های بورسی را خریده ایم. از میانگین کسورات گرفته تا مشارکت در طرح‌های مختلف سرمایه‌گذاری و تأمین مالی مؤسسات فعال عمومی؛ این برای ما سهامداران هزینه زیادی داشت، اما بازدهی متناسب با ریسک و فرصت های از دست رفته برای ما، باعث پشیمانی رویاهای دست نیافتنی ما می شود! اگر نمودار شاخص‌های بورس را با طلا، دلار، ارزهای دیجیتال، کالاها و طرح‌های مشارکت خارج از بازار مقایسه کنید، متوجه می‌شوید که ما ایرانی‌ها در این چند سال روزگار بدی داشته‌ایم، خیلی بد! ما عملا هیچ بازدهی نداشتیم و از همه لحاظ، چه ذهنی و چه مادی، سرمایه گذاری در بورس برای ما خوب نبود.

آیا نات کوین یا همستر کمبت چیزی را از ما گرفتند که بخواهد با بردهایش پس بدهد؟ بازی های کلیکی تلگرام به ما ایرانی ها یک برد بی سر و صدا داد; درآمدی که ما از NatCoin و امثال آن به دست آوردیم، از موسسات مالی ایرانی نبود، بلکه از منابع خودمان بود. میانگین NatCoin دریافتی توسط هر کاربر 20000 سکه بود که قیمت آن به 0.025 دلار افزایش یافت و ارزش پاداش برای هر کاربر معادل 600 دلار بود. سرمایه گذاری در ارزهای دیجیتال یکی از سودآورترین گزینه ها است و در دو سال گذشته کاربران ایرانی سود قابل توجهی به دست آورده اند.

سهام شرکت های شاخص که ما را از تورم دور نگه داشت و سهام شرکت های کوچک علاوه بر تورم، زیان سنگینی را نیز به سبد سهامداران وارد کرد. در 5 سال گذشته که بازار سهام در رکود بود، صندوق های طلا به طور متوسط ​​1420 درصد، دلار آزاد 346 درصد، صندوق زعفران 468 درصد (طی سه سال)، بیت کوین 1893 درصد و آلت کوین افزایش یافتند. به طور متوسط ​​و در بدبینانه ترین حالت بازده 2416 درصد بوده است. با تورم 300 درصدی که در این پنج سال حاکم بود، همه بازارها بازدهی مثبتی داشتند که حتی از انتظارات ما هم فراتر رفت، اما شاخص کل هم وزن ما که شامل سهام شرکت های پرریسک و در حال رشد نیز می شود، در مقایسه با سقف تنها 48 درصد است. . 99 رشد داشته است!

آیا بهتر نیست به جای سهام، محصولات شرکت ها را خریداری کنید؟ سهام شرکت های تولید کننده لاستیک از سال 2019 به طور متوسط ​​32 درصد رشد داشته است. در حالی که قیمت لاستیک در این مدت بیش از 150 درصد افزایش یافته است. شاخص فلزات اساسی که متشکل از سهام شرکت های تولیدکننده آهن و فولاد است، از سال 2019 تاکنون 35 درصد بازدهی داشته است، اما قیمت آهن به طور متوسط ​​300 درصد رشد داشته است. بسیاری از شرکت های دولتی نیز همین وضعیت را دارند. یعنی قیمت محصولاتشان از زمین به آسمان رفته اما قیمت سهامشان نه!

چگونه با اعتماد سهامداران بازی کردند؟

اوج وحشت، خونریزی و در واقع کاپیتولاسیون بورس ایران از سال 1398 تا به امروز ثبت شده و روزهای واقعا عجیبی را می گذرانیم. سهامداران خرد با ارزش معاملاتی زیر 1 بازار سهام را تنها نگذاشتند و در همه چیز از طرح‌های تامین مالی مختلف گرفته تا اشتراک صندوق‌ها مشارکت کردند، جیب موسسات مالی و مدیران سوء استفاده کردند. عرضه های اولیه ای که با ارزش گذاری بالا و قیمت های گران تری وارد بازار شد اما هیچکدام بازدهی مشابه ریسک و انتظار سهامداران نداشتند و کمتر از یک ماه طول کشید تا فرسوده شوند.

در روند سقوط و فرسایش بازار سهام اردیبهشت 1402 19 شرکت در ابتدا در بازار عرضه شد. شاید دانستن تعداد عرضه‌های اولیه مهم نباشد، اما بررسی دقیق بازده و ریسک هر یک از عرضه‌های اولیه در شرایطی که تابلوی نمادها قرمز بود و احساسات سهامداران ضعیف بود، می‌تواند یادآوری باشد. اگر طرح های تامین مالی و سرمایه گذاری بازدهی نداشته باشد و با ریسک بالایی همراه باشد، دیگر برای سهامداران جذابیتی ندارد و اگر اعتماد از بین برود، دیگر افرادی برای پرداخت بدهی شرکت ها و مدیران آن ها وجود نخواهند داشت.

به عنوان مثال سهام شرکت دنا آفرین فدک را با نماد گدنا در نظر بگیرید; مرداد در سال 1398 به هر سهامدار 10 سهم به ارزش 6000 تومان پیشنهاد شد که پس از عرضه عمومی سهام 700 درصد افزایش یافت! سهامداران از سود 42 هزار تومانی چه سودی می برند؟ به طور کلی 6000 تومان در عرضه اولیه توهین به سهامداران خرد محسوب می شود. قیمت این سهم از 2100 تومان در سال 1401 تنها در یک ماه 79 درصد کاهش یافته است. چگونه است که تامین مالی و حمایت از شرکت به عهده سهامدار خرد است، اما در زمان عرضه اولیه، درست قبل از رشد 700 درصدی، 80 درصد سهام شرکت در اختیار وکلای و مدیران شرکت است؟ !

عرضه اولیه فولاد خلیج فارس صبا در نماد فسبا از دیگر مصادیق نقض اعتماد سهامداران است. قیمت این سهم در عرض 4 ماه از عرضه عمومی سهام 63 درصد بازگشت و با افزایش سرمایه از سقف 6200 تومانی افت کرد و اکنون حدود یک سال است که خبری از رشد نیست. از اولین عرضه اولیه این شرکت تنها چیزی که می دانستند این بود که در شرایط حاد بازار چگونه 4.5 میلیون سرمایه گذار خرد را تامین مالی کنند!

فروپاشی بازار سهام ایران در جنگ لبنان و اسرائیل

روزهای پرتنش منطقه باعث شد بورس ما بیش از پیش ریزش کند و روند فرسایشی خود را ادامه دهد. در واقع، بازار سهام لبنان که به شدت درگیر جنگ بود، به اندازه بورس ایران آسیب ندید. از زمان اوج تنش قبلی در منطقه، شاخص بورس لبنان 39 درصد و شاخص بورس اسرائیل 23 درصد افزایش یافته است. این در حالی است که با توجه به وضعیت نامناسب شرکت های کوچک، شاخص هم وزن بورس ایران افت 18 درصدی را به ثبت رساند و با وجود همه شاخص سازی ها و رشدهای کاذب، نتوانست به سقف قبلی خود برسد. البته اجازه ندهید ایندکس ها شما را گول بزنند. زیرا سهام هایی هستند که با یک چهارم سقف سال 1399 به بالا معامله می شوند اردیبهشت در سال 1401 بیش از 40 درصد کاهش داشت اما شاخص ها افت کمتر از 15 درصد را نشان می دهند!

شاخص بورس ترکیه 55 درصد، بورس عراق 23 درصد و بورس سوریه با وجود همه اتفاقات و شرایط آشفته بیش از دو برابر شده است، اما فقط بورس ایران ارزش خود را از دست داده است. یک سال آسان است، اما بعد از 5 سال شرکت ها به قیمت های قبلی خود نرسیده اند. نرخ سود اوراق با رسیدن به 36 درصد، وضعیت بد بازار را دو برابر کرد و کاهش قیمت را افزایش داد. اتفاقات بد از هر سو به بازار سهام و سهامداران آن ضربه زد. از بی احتیاطی مدیران و سوء استفاده برخی موسسات مالی گرفته تا جنگ و تحریم!

پاداش وفاداری سهامداران بورس طلا و ارز دیجیتال داد!

با احتساب تورم بیش از 50 درصد در سال، شاخص کل بورس از اوج سال 1388 تا به امروز 20 درصد و از اوج در سال 1402 رشد 0 درصدی داشته است. شاخص هم وزن بازار سهام در دو سال گذشته در برابر سقف 99 درصد و 7- درصد بازدهی 63 درصدی داشته است. شاخص 30 شرکت بزرگ سهامی عام طی 5 سال 42 درصد رشد داشته است که این تنها به دلیل شاخص سازی و رشد نمادین بازار است. شرکت های کوچک نیز در آستانه سقوط قرار داشتند و اگر قسمت کوچکی از سرمایه سهامداران خرد به بازار آنها سرازیر نمی شد، نقدینگی بسیار کم می شد، ارزش بازار شرکت به شدت کاهش می یافت و منجر به انقباض می شد. از نماد و آورده مالی وضعیت شرکت به هم ریخته است.

برخلاف رشد ناچیز شاخص‌های بورس ما در پنج سال گذشته، همه بازارهای موازی بین 500 تا 2000 درصد سود داشتند و چرخه گردش پول به گونه‌ای بود که ما پول اندک خود را برای خرید سهام سرمایه‌گذاری کردیم و در نهایت کارگزاری را از دست دادیم، اما سود از بورس برداشته شد! در سال گذشته صندوق‌های طلا بازدهی متوسط ​​90 درصد، دلار آزاد 46 درصد، بیت‌کوین 152 درصد، آلت‌کوین‌ها با بازدهی متوسط ​​178 درصد و صندوق‌های اوراق قرضه تا 33 درصد، بازار سهام را با بازدهی 8 درصدی تضعیف کردند. آنها دارند!

ارزش بازار سهام چقدر سودآور بود؟

سهامی مانند فارس، فملی، خودرو، وبملت، شستا و شپنا یکی از بزرگترین شرکت های بورسی به شمار می روند و قصد داریم عملکرد قیمتی آنها را با سایر بازارهای موازی در سال های اخیر که بورس به کوره پول سوز تبدیل شده بود، مقایسه کنیم. اگر در سال 1398 سهام فارس 16 هزار تومان با قیمت 490 تومان معامله می شد، اکنون پس از رشد چند صد درصدی، دلار به 790 تومان رسیده است. یعنی بازدهی 61 درصدی در این 5 سال… شستا نمونه دیگری است که به آن افتخار می کنیم و از NAV بالای این سهم صحبت می کنیم اما در این چند سال افزایش قیمت چندانی ندیدیم! با وجود همه ستایش ها، قیمت سهام شرکت تامین اجتماعی هنوز به سطوح قبلی خود نرسیده است و 25 درصد زیر سقف سال 2019 معامله می شود.

فکر می‌کنید پروژه‌های بزرگ در بازار ارزهای دیجیتال در این چند سال نسبت به سهام شرکت‌های بزرگ بورسی ما چقدر بازده داشته‌اند؟ طی سال گذشته، سولانا 400 درصد، 2593 درصد در دو سال و 52400 درصد در چهار سال بازگشت داشته است. پروژه آدا کاردانو طی یک سال 230 درصد، در دو سال 393 درصد و در چهار سال 1442 درصد افزایش قیمت داشته است. پروژه ریپل که ما آن را لاک پشت بازار می دانیم ۲۸۸ درصد، دو سال ۶۱۰ درصد و چهار سال ۹۷۰ درصد بازدهی داشته است و می توانید همه این اعداد را با شاخص های بورس ایران مقایسه کنید! تمامی بازه های زمانی بررسی شده است تا ابهامی در مقایسه بازده پروژه های بزرگ در هر دو بازار وجود نداشته باشد.

پایان مقاله

هادی بهرامی، پژوهشگر بازار سرمایه