خودروهای تولیدی کجا هستند؟ | توقف عرضه خودرو توسط 2 شرکت دولتی

طی چند ماه گذشته تنها اخباری مبنی بر فروش و عرضه این دو خودروساز عمدتاً خبر عدم انجام تعهدات خودروسازان و بعضاً نارضایتی مشتریان از تحویل به موقع خودروها بود.

افق میهن در ماه های اخیر خودروسازان دولتی قرعه کشی جدیدی برگزار نکرده اند. این عدم عرضه و ثبت نام جدید در حالی است که طی سال گذشته تنها دو خودروساز دولتی بیش از یک میلیون دستگاه خودرو تولید کرده و مدعی فروش همین مقدار بوده اند. اینکه چرا خودروسازان دولتی در چند ماه اخیر عرضه جدیدی نداشته اند جای تامل دارد.

فرهیختگان نوشت: همانطور که معاون حریم وزیر می گوید، مسئولان سابق وزارت حریم خصوصی در دو ارائه اخیر اسفند 1401 و اردیبهشت و خرداد 1402 تمامی محصولات خودروسازان را پیش فروش کرده است. این موضوع در حالی مطرح می شود که در اواسط دی ماه 1402 تصویری از طرحی با تایید و امضای مسئولان وزارت امنیت، خودروسازان و قطعه سازان رونمایی شد که بر اساس آن «تا پایان 1402 هر خودروساز (ایران خودرو و سایپا) 60 هزار دستگاه خودرو (در مجموع 120 هزار دستگاه) را با قیمت 5 درصد زیر حاشیه بازار به فروش می رساند. دبیر انجمن قطعه سازان در عین حال در گفتگو با مدعی گفت که معاون اول رئیس جمهور با این موضوع موافقت کرده است اما پس از آن شایعات زیادی ایجاد شد و موضوع به تکذیب های پی در پی رسید. ایران خودرو اعلام کرد که درخواست فروش برخی از محصولات خود را به قیمت حاشیه بازار داده است اما با آن موافقت نشده است. دستیار ویژه معاون اول رئیس جمهور نیز نقش مخبر را تکذیب کرد و سخنگوی شورای رقابت هرگونه افزایش قیمت را تکذیب کرد. این اتفاق از یک سو باعث افزایش قیمت خودرو در بازار شد و از سوی دیگر خودرویی به دست مردم نرسید. گفته می شود این عرضه 120 هزار دستگاهی قرار بود برای جبران بدهی خودروسازان به قطعه سازان انجام شود و خودروسازان نیز می توانند این 120 هزار دستگاه را از محل افزایش تولید در کنار سایر تعهدات جبران کنند.

تولید یک میلیون دستگاه در سایپا و ایران خودرو

بررسی وضعیت تولید دو خودروساز بزرگ کشور در سال 1402 نشان می دهد که مجموع تولید ایران خودرو و گروه سایپا در سال 1402 حدود یک میلیون و 37 هزار دستگاه بوده که نسبت به سال 1401 با یک میلیون و 500 هزار دستگاه رشد نزدیک به 1.5 درصدی داشته است. 23 هزار واحد . بر اساس این داده ها، حجم تولید گروه سایپا با افزایش 7500 دستگاهی نسبت به سال 1401، نزدیک به 481 هزار دستگاه و حجم تولید گروه ایران خودرو نیز 556 هزار و 402 دستگاه بوده که نسبت به سال 1401، 6 هزار و 400 دستگاه افزایش داشته است. گروه ایران خودرو از نظر فروش در سال 1402 نزدیک به 538 هزار دستگاه فروخته است که نسبت به سال 1401 کاهش 69 هزار و 500 دستگاهی داشته است. شرکت) در سال گذشته حدود 315 هزار دستگاه فروخته شد که نسبت به سال 1401 کاهش 44 هزار دستگاهی (12 درصدی) داشته است. به طور کلی تولید و فروش دو خودروساز بزرگ کشور طی سال 1402 مطابق با اهداف وزیر سابق صمت که مدام از تولید یک میلیون و 500 هزار خودرو در کشور صحبت می کرد و مجموع تولید خودروسازان دولتی و خصوصی کمتر از این رقم بود. و می توان گفت تحولی که در بازار خودرو به آن اشاره شد در سال 1402 اتفاق نیفتاد اما اگر انصاف داشته باشیم وضعیت زیان دهی خودروسازان دولتی را قضاوت کنیم شاید این میزان تولید هم طبیعی باشد.

تا پایان سال 1403 ثبت نام نداریم!

همانطور که در آمار مشاهده می شود، تولید و فروش دو خودروساز بزرگ کشور در سال 1402 و اولین ماه سال جاری به اهداف اولیه یعنی تولید یک میلیون و 500 هزار دستگاه خودرو در یک سال نرسیده است، اما در گروه ایران خودرو، تولید گروه طی سال 1402 حدود 556 هزار و 402 دستگاه و در گروه سایپا این رقم حدود 418 هزار دستگاه بوده است. بنابراین تولید گروه ایران خودرو 6400 دستگاه و تولید گروه سایپا 7500 دستگاه افزایش یافته است. در بهار 1403 دو خودروساز بیش از 46 هزار دستگاه تولید کرده اند.

با تمام این اوصاف طی چند ماه گذشته تنها خبر فروش و عرضه این دو خودروساز عمدتاً خبر عدم انجام تعهدات خودروسازان و بعضاً نارضایتی مشتریان از تحویل به موقع خودروها بود. . در مورد اینکه چرا عرضه و ثبت نام خودرو در ماه های اخیر متوقف شده است، می توان چندین فرض را مطرح کرد. اولین فرض این است که خودروسازان بخشی از تولید را احتکار می کنند. این موضوع از آمار فروش خودروسازان قابل استنباط نیست و به نظر می رسد خودروسازان فضای پارک کافی برای ذخیره حجم زیادی از خودروها را ندارند. آمار دو خودروساز نیز حاکی از فروش 359 هزار دستگاهی سایپا (فقط شرکت مادر) در سال 1401 و 315 هزار دستگاه در سال 1402 است که البته سایپا در توضیح این کاهش عرضه، دلیل آن را حجم بالای تکمیل اعلام کرده است. خودروهای ناقص در سال 1401 در گروه ایران خودرو نزدیک به 538 هزار دستگاه در سال 1402 عرضه شده که نسبت به عرضه 607 هزار دستگاهی در سال 1401 کاهش 69 هزار دستگاهی داشته است که به احتمال زیاد این کاهش نیز مربوط به تکمیل خودروهای ناقص در سال 1401

فرضیه دوم عدم ثبت نام و عرضه خودرو در ماه های اخیر را می توان به عرضه خارج از سامانه یکپارچه مربوط کرد. به عبارت دیگر، خودروسازان با فروش خودرو در خارج از این سیستم می‌خواهند خودرو را به قیمت بازار بفروشند و این خودروها در نمایندگی‌ها یا سایر روش‌های غیررسمی به فروش می‌رسند. «فرختگان» اطلاعات کافی از این حادثه ندارد و نمی توان به طور قطعی در این باره صحبت کرد.

اما فرضیه سوم عدم عرضه و ثبت نام خودرو توسط دو خودروساز دولتی در ماه های اخیر می تواند ناشی از تعهدات گسترده ای باشد که مسئولان سابق وزارت حریم خصوصی با ترفندهای عجیب و غریب به مردم تحمیل کرده اند. به عبارت دیگر آنچه در مرحله اول و دوم در اسفند 1401 اتفاق افتاد اردیبهشت و در خرداد ماه 1402 از سوی مسئولان سابق وزارت صمت به عنوان عرضه انبوه خودرو اعلام شد و باعث شد خودروسازان دو سال پیش فروش محصولات خود را انجام دهند و همچنان به تعهدشان عملی نشده است. و ماشین جدیدی برای عرضه ندارند. این فرضیه سوم موضوعی است که 24 آبان 1402 منوچهر لاگی معاون حمل ونقل کشور رونمایی کرد. اگرچه از وضعیت عرضه سال های 1401 و 1402 مشخص بود که این اتفاق می افتد، اما مسئولان وقت وزارت امنیت، نوید رشد عجیب تولید را می دادند و این روزها را به مردم نمی گفتند. حالا منطق منوچهر می گوید عرضه بعدی ایران خودرو و سایپا در سامانه یکپارچه منوط به کوتاه شدن صف های تحویل خودرو و تحویل به متقاضیان ثبت نام شده است. زیرا هر دو خودروساز بزرگ تا پایان سال 1403 محصولات خود را برای فروش در سامانه یکپارچه در صف قرار داده اند و برای تمدید این صف باید به این صف ها پاسخ داده و ظرفیت آتی را محاسبه و بر اساس آن عرضه بالایی داشته باشند. وی در پاسخ به این سوال که فاز بعدی عرضه یکپارچه خودرو چه زمانی است؟ وی می گوید: با توجه به ظرفیت های موجود خودروسازان، در صورت تامین خودرو برای مرحله بعد از هم اکنون افراد بیشتری در نوبت تحویل قرار می گیرند و به عبارتی صف طولانی تری تشکیل می شود و تحویل ممکن است صف ها به زمان دیگری موکول شود.”

شاهکار وزارت صمت

۱۰ اسفند 1401 امید قالیباف سخنگوی وزارت حراست از عرضه بیش از 500 هزار دستگاه خودروی داخلی از پایان اسفند 1401 در سامانه یکپارچه تخصیص خودرو خبر داد. امید قالیباف افزود: تمامی خودروسازان داخلی اعم از ایران خودرو، سایپا و خودروسازان بخش خصوصی به جز گروه بهمن آنها در این پروژه حضور خواهند داشت.»

قالیباف گفت: شرایط ثبت نام افراد طبق برنامه های قبلی اعلام شده است و با ثبت نام در این سامانه طبق وعده وزارت حراست دیگر چیزی به نام قرعه کشی نخواهیم داشت.

وی خاطرنشان کرد: با عرضه سنگین مذکور و همچنین واردات و واردات خودرو از مناطق آزاد، بازار خودرو شرایط خوبی خواهد داشت و پیش بینی می شود به تدریج آرام شود.

پس از این ثبت نام ها، مرحله دوم فروش تلفیقی خودرو از نیمه دوم اردیبهشت از سال 1402 شروع شد. مرحله اول ثبت نام برای شرکت در مرحله دوم فروش یکپارچه خودرو که افتتاح حساب نیابتی و واریز وجه بود از 20 اردیبهشت ماه شروع شد و متقاضیان به مدت 10 روز (تا 29). اردیبهشت ماه) امکان تعریف حساب نمایندگی به نام سازمان پشتیبانی را داشت. پس از این مهلت، کار رصد و ارسال اطلاعات متقاضیان از بانک به سامانه آغاز شد. بر این اساس، با ارسال اطلاعات متقاضیان واجد شرایط به سامانه، سایت سامانه از چهارشنبه سوم خرداد ماه فعال شد تا مشتریان بتوانند پنج خودروی ترجیحی خود را انتخاب کنند.

همانطور که وزارت امنیت گفته است، این طرح در سه قالب طرح ویژه متقاضیان عادی، طرح حمایت از خانواده و جوانان جمعیت و طرح جایگزینی خودروهای فرسوده اجرا شده است. در این مرحله از فروش خودرو، 23 محصول از چهار شرکت سایپا، مادره خودرو، کرمان موتور و فردا موتور به قیمت کارخانه (مصوب شورای رقابت) عرضه شده است. همانطور که مشخص است گروه ایران خودرو در این مرحله از فروش خودروسازان حضور نداشت. در مرحله اول گروه بهمن حضور نداشت و این غیبت در مرحله دوم برای این خودروساز خصوصی تکرار شده است.