شبنشینی کنار آتش شاید به تکامل زبان در انسانها کمک کرده باشد
یک فرضیه جدید می گوید که گفتگو و داستان سرایی در شب در کنار شعله های آتش ممکن است به تکامل زبان انسان کمک کرده باشد.
صدها هزار سال است که انسان ها از آتش برای گرما، محافظت و پخت و پز استفاده می کنند. اما محققان بر این باورند که آتش نقش دیگری نیز دارد: شاید نشستن در کنار آن به شکل گیری و پیچیدگی زبان گفتاری کمک کرده است.
کاترین هوبیتر، نخستی شناس از دانشگاه سنت اندروز، و ناتانیل جی. دامینی، انسان شناس کالج دارتموث، در یک مطالعه جدید، فرضیه فوق الذکر را بررسی کرده اند. آنها می گویند شرایطی که آتش در شب برای انسان های اولیه فراهم می کند ممکن است به تدریج استفاده از گفتار را مفیدتر کند. البته خود محققین تاکید دارند که این ایده هنوز یک فرضیه است و برای اثبات آن به شواهد بیشتری نیاز داریم.
نزدیک ترین خویشاوندان ما، مانند شامپانزه ها و گوریل ها، راه های ارتباطی متفاوتی دارند. آنها از صداها، حالات چهره، حرکات بدن و رفتارهایی مانند ضربه زدن به سینه یا تکان دادن شاخه ها استفاده می کنند. با این حال، هیچ یک از این حیوانات زبانی با پیچیدگی زبان انسان ندارند. این موضوع سؤال مهمی را مطرح می کند: چرا مغز و اندام های تولید کننده صدا در سیر تکامل انسان دچار تغییراتی شده اند به گونه ای که گفتار بسیار دقیق و پیچیده ای را امکان پذیر می کند؟
توضیحات مختلفی برای منشأ زبان ارائه شده است. برای مثال، زبان ممکن است برای ساختن ابزار، آموزش دیگران یا اجتماعی شدن تکامل یافته باشد. اما محققان می گویند که هیچ یک از این فعالیت ها به تنهایی توضیح کاملی ارائه نمی دهد.
حیوانات مختلف بدون زبان گفتاری از ابزار استفاده می کنند و حتی انتقال دانش یا هماهنگی با دیگران همیشه نیاز به گفتار ندارد. بنابراین، هنوز مشخص نیست که چه چیزی باعث شده است که زبان انسان در طول ده ها یا صدها هزار سال تا این حد پیچیده شود.
مهار آتش نیز یکی از مهمترین رفتارها در تاریخ تکامل بشر بوده است. علاوه بر گرما و امنیت، آتش به اعضای گروه اجازه می داد تا پس از تاریک شدن هوا مدت بیشتری در کنار هم بمانند. این زمان اضافی می توانست فرصتی برای گفتگو، توصیف تجربیات و داستان گویی فراهم کند. محققان بر این باورند که چنین محیطی ارتباط صوتی را اهمیت بیشتری داده است.
یکی از نکات جالب توجه به نور آتش است. به گفته نیواطلس، شعله های آتش متحرک در تاریکی ممکن است دیدن حرکات ظریف دست و صورت را دشوارتر کند. اگر ارتباط از طریق حرکات در چنین شرایطی دشوارتر می شد، استفاده از صدا می توانست راه مطمئن تری برای برقراری ارتباط باشد.
محققان پیشنهاد می کنند که این فرضیه را می توان آزمایش کرد. مثلاً با بررسی اینکه تغییر نور آتش تا چه اندازه در تشخیص حرکات و نشانه های بصری اختلال ایجاد می کند.
نشستن در اطراف آتش همچنین می تواند ساعات بیداری و معاشرت افراد را افزایش دهد. البته بیدار ماندن طولانی مدت ممکن است خواب را مختل کند و از این نظر برای بدن هزینه داشته باشد.
محققان بر این باورند که نور آتش می توانست به افراد کمک کند شب ها کنار هم بمانند. زغالهای مذاب نور بیشتری با طول موجهای بلندتر ساطع میکنند. نورهایی که ممکن است در مقایسه با طول موج های کوتاه تر، اختلال کمتری در ساعت شبانه روزی و چرخه خواب ایجاد کنند. اگر چنین تأثیری وجود داشته باشد، انسانهای اولیه میتوانند شبها بیشتر بیدار بمانند و زمان بیشتری را صرف صحبت و معاشرت بدون اختلال شدید در خواب کنند.
محققان فرضیه دیگری نیز ارائه کرده اند. برخی مطالعات نشان داده اند که نور در محدوده طول موج های بلند می تواند بر میتوکندری، یعنی قسمت هایی از سلول که در تولید انرژی نقش دارند، تأثیر بگذارد. بنابراین، محققان بر این باورند که نور آتش ممکن است فواید بیولوژیکی نیز داشته باشد. با این حال، این ایده هنوز فاقد شواهد مستقیم است و باید در تحقیقات آینده مورد آزمایش قرار گیرد.
محققان نمی گویند که آتش به تنهایی باعث پیدایش زبان شده است. تکامل انسان نتیجه مجموعه پیچیده ای از عوامل زیستی، محیطی و اجتماعی است و احتمالاً نمی توان زبان را به یک عامل واحد نسبت داد.
با این حال، آتش می تواند شرایطی را فراهم کند که در آن ارتباطات گفتاری سودمندتر می شود. با نشستن در کنار یکدیگر، افراد فرصت بیشتری برای گفتن داستان، به اشتراک گذاشتن تجربیات، برقراری روابط اجتماعی و صحبت در مورد مسائل پیچیده خواهند داشت. در چنین شرایطی، توانایی های مربوط به گفتار و زبان ممکن است سودمندتر باشد.
این تحقیق در مجله Royal Society B: Biological Sciences منتشر شده است.
منبع: زومیت
